Διακοπές στο Sarajevo.

 Σεπτέμβρης του 2004. Η Ελλάδα στα "πάνω" της κι εγώ το ίδιο. Κατάκτηση του Ευρωπαϊκού στο ποδόσφαιρο (ναι, ήμουν κι εγώ εκεί), οι Ολυμπιακοί Αγώνες πίσω στη γενέτειρα κι εγώ νεοεισαχθείσα στα ΤΕΙ.
   Το ίδιο καλοκαίρι διακοπές στη Σαντορίνη και μια γνωριμία, που οδήγησε σε δεκαπενθήμερες διακοπές στο Σαράγιεβο. Ταξίδι σε μια μουσουλμανική χώρα, σβησμένη από το χάρτη, μπλοκαρισμένη οικονομικά, πολιτικά και θρησκευτικά, ένα "μάυρο πρόβατο" για την ακμάζουσα τότε Ευρωπαϊκή 'Ενωση. Εμείς το ζήσαμε εδώ, ως τον πόλεμο του Σαράγιεβο, άσχημες εικόνες στην τηλεόραση, και σχετικά τραγούδια, όπως αυτό των Magic de Spell και το Zombie των Cranberries. Επίσης τότε πρωτοέμαθα, ότι οι Σέρβοι είναι αδέρφια μας και σε καμία περίπτωση δεν θα έπρεπε οι 'Ελληνες, μέλη των συμμαχικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ να τους αφήσουν στο έλεος των σκληροπυρηνικών μουσουλμάνων.
   Το ταξίδι θα γινόταν με ενδιάμεσο σταθμό την πρωτεύουσα της Σερβίας, το Βελιγράδι. Εκεί θα έμενα μερικές-αρκετές ώρες προκειμένου να αλλάξω αεροπλάνο. Στάθηκα τυχερή (έτσι γίνεται όταν η ψυχολογία σου είναι στο ζενίθ), διότι κατά τη διάρκεια της πτήσης γνώρισα έναν άλλο 'Ελληνα, που θα ηγείτο του ανοίγματος ενός υποκαταστήματος της Eurobank στο Βελιγράδι, ο οποίος και με βοήθησε να αλλάξω χρήματα και να βρω ένα ξενοδοχείο στο κέντρο. Είχα αρκετές ώρες στη διάθεσή μου, οπότε η εξόρμηση στους δρόμους του Βελιγραδίου ήταν επιβεβλημμένη. Με όσους Σέρβους ήρθα σε επαφή, για πληροφορίες, χάρτες, δρομολόγια τραμ κλπ. ήταν φιλικοί κι όταν άκουγαν την ελληνική καταγωγή, ακόμη περισσότερο. 'Οταν αποκαλυπτόταν όμως ο τελικός προορισμός, το Σαράγιεβο δηλαδή, συνοφρυώνονταν σα φοβισμένα γατιά που μόλις αντίκρυσαν τον μολοσσό. Η αλήθεια είναι ότι σε κάποιες φάσεις "ψάρωσα" κι εγώ, έστω κι αν η παρέα που με περίμενε με είχε διαβεβαιώσει για το ακίνδυνο του προαναφερθέντος. Βέβαια την ίδια αντίδραση είχα αντιμετωπίσει και από μερικούς 'Ελληνες, φαίνεται το να διαμορφώσεις μια συγκεκριμένη αντίληψη-εικόνα για μια χώρα, ένα έθνος, μια θρησκεία, είναι ακριβώς τόσο εύκολο. Αρκεί μια τηλεόραση και μερικές ειδήσεις σερβιρισμένες κατά το συμφέρον.
   Η άφιξη μετά βαϊων και κλάδων στο πανέμορφο Σαράγιεβο ήταν κάτι παραπάνω από λυτρωτική. Η πόλη χωρίζεται σε δύο μέρη την παλιά (Stari Grad) και την καινούρια (Novi Grad). Η παλιά πόλη ένα στολίδι με κτήρια αυστριακού ρυθμού, καταπράσινους λόφους τριγύρω και τον ποταμό Miljacka καταμεσής να προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη γραφικότητα. Η νέα πόλη προφανώς με πιο μοντέρνα κτήρια, πιο ακριβή περιοχή για να μείνεις και με το δυτικό στοιχείο να ξεπηδά, μέσα από εμπορικά κέντρα, βιτρίνες υψηλής ραπτικής και γρήγορα αυτοκίνητα (όσο γρήγορα μπορεί να τρέξει μια ferrari σε ένα πλακόστρωτο δρόμο).
   Κάποιο βράδυ θέλησα να μάθω πληροφορίες για τον πόλεμο, μιλώντας με έναν από αυτούς που συμμετείχαν ενεργά και δεν θα ήταν τότε πάνω από 19 ετών. Χρειάστηκε να γίνει μια ιστορική αναδρομή στην εποχή, όπου το Σαράγιεβο ακμάζουσα πόλη, αποτελούσε εκλεκτό χειμερινό θέρετρο, αφού διέθετε (προφανώς ακόμη) μεγάλα σύγχρονα χιονοδρομικά κέντρα κοντά στην πρωτεύουσα, στα οποία φιλοξενήθηκαν οι χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες το 1984.  Σημαντικός τουριστικός προορισμός λοιπόν των Βαλκανίων, με εμπορικό δυναμικό και πολίτες που ζούσαν λίγο πολύ μέσα σε αφθονία, καλή ώρα όπως τη δική μας προ οικονομικής κρίσης.
   Στο Σαράγιεβο συνυπήρχαν και ζούσαν  αρμονικά μουσουλμάνοι, χριστιανοί ορθρόδοξοι, εβραίοι και καθολικοί, με τις εκκλησίες στους δρόμους της πόλης να μαρτυρούν αυτή την ειρηνική συνύπαρξη. Και μετά ; Μετά ξεκίνησε ο πόλεμος στην Κροατία. Και μετά ξέσπασε ο εμφύλιος στη Γιουγκοσλαβία.
   Θα σταθώ σε κάποιες περιγραφές, που αφορούν στην καθημερινότητα των ανθρώπων και τις μοιράστηκαν μαζί μου οι άνθρωποι που με φιλοξένησαν. Ξέρεις πώς είναι να κοιμάσαι Κυριακή βράδυ, μετά από μια φυσιολογική μέρα και να ξυπνάς Δευτέρα πρωί από τις σειρήνες του πολέμου, να βγαίνεις στους δρόμους και ο γείτονάς σου ή ακόμη ο συγγενής σου, που είχε καταγωγή από τη Σερβία να γίνεται αυτομάτως εχθρός σου και να σε κυνηγάει με το αυτόματο; Φαντάζομαι ξέρουν μόνο όσοι έζησαν τον δικό μας εμφύλιο.
   Μέσα σε δυο-τρεις μέρες η πόλη είχε αποκλειστεί. Κομμένα νερό και ηλεκτρικό ρεύμα και τα αποθέματα τροφής σε εξάντληση.Τα νεαρά αγόρια επιστρατεύτηκαν και οι τριγύρω καταπράσινοι λόφοι γέμισαν νάρκες. Το θαυμαστό νερό της πόλης, γέμισε ραδιενεργές ουσίες και ακόμη και σήμερα, το κράτος απασχολεί κόσμο για να ξεθαφτούν οι χιλιάδες νάρκες που σκοτώνουν ανυποψίαστους περιηγητές.
   Αφού επήλθε η ολοκληρωτική καταστροφή, (το γιατί φαντάζομαι θα είναι ένα αναπάντητο ερώτημα, όπως της δικής μας οικονομικής κρίσης), η πόλη και οι άνθρωποι χωρίστηκαν για πάντα και όσοι έφυγαν για τη Σερβία και τις άλλες γειτονικές χώρες, δεν ξαναγύρισαν. Πριν δέκα χρόνια που επισκέφθηκα την πόλη, συναντούσα τουρκικές τράπεζες σε κάθε τετράγωνο σχεδόν. Και ένα παράρτημα της δικής μας Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος. Εύλογο ερώτημα γεννήθηκε, γιατί μια χώρα με πολίτες άφραγκους, χρειάζεται τόσες τράπεζες, αλλά δεν απαντήθηκε ποτέ. Ο αποκλεισμός της πόλης από την Ευρώπη ήταν έντονος και φανερωνόταν στις συνήθειες των ανθρώπων, που διψούσαν να συνδεθούν πάσει θυσία με τον δυτικό τρόπο ζωής. Και μέσα σε όλη αυτή την πάλη για ανάκαμψη, οι κυανόκρανοι να κάνουν βόλτες, ανάμεσα σε μπούρκες και μίνι φούστες φωσφοριζέ. Θα έλεγε κανείς, ότι υπήρχαν πολλές ομοιότητες με τους 'Ελληνες, όταν αυτοί κατέφθαναν από την ελληνική επαρχία και κυνηγούσαν το αμερικάνικο όνειρο στην πόλη των Αθηνών, την οποία ένας από τους εθνάρχες μετέτρεψε στον "παράδεισο" της κάθετης ιδιοκτησίας.
   Δεν ειμαι ειδική σε τέτοια ζητήματα, αλλά όσο μου επιτρέπει η αντίληψή μου, διακατέχομαι από ερωτηματικά. Πόσο εύκολο είναι να "σβηστεί" μια χώρα από τον παγκόσμιο χάρτη; Πόσο εύκολο είναι να σε φέρουν σε κατάσταση πολιορκίας με τον ίδιο σου τον συμπατριώτη; Μπορείς να αντισταθείς σε μια κατάσταση καθημερινής πολιορκίας, που σου αποχαυνώνει το μυαλό και σου μεταμορφώνει το γελοίο σε σοβαρό και το σοβαρό σε αμελητέα ποσότητα; Και η ηθική των ανθρώπων ποιό ρόλο κρατάει σε όλα αυτά;
   Θα κλείσω με ένα τραγουδάκι από τα νιάτα μου, έτσι για να σας θυμίσω πόσο ωραία το μασήσαμε (και εξακολουθούμε) το κουτόχορτο.

Οι πολυκατοικίες στην παλιά πόλη.

Το αναμνηστικό κτήριο παραμένει για να θυμίζει.http://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Sarajevo

Η αιώνια φλόγα στο κέντρο της πόλης. http://en.wikipedia.org/wiki/Eternal_flame_%28Sarajevo%29

Και σε κάποιο άλλο προσεχές επεισόδιο, η ιστορία μιας οικογενειακής φιλοξενείας στη Σερβία.

Αχ, Ελλάδα σ'αγαπώ...

   Ο Μανώλης Ρασούλης και  η Βάσω Αλλαγιάννη γέννησαν αυτό το τραγούδι σε μια στιγμή έμπνευσης στη δημοσιά του Πρέβελη. Η κατάσταση που βιώνω και που πολεμάω να οραματιστώ διαφορετικά τα τελευταία χρόνια, γέννησε μερικές εύλογες απορίες, οι οποίες ξεπηδούν σαν τα δελφίνια του κορινθιακού μέσ'το μυαλό μου, προσπαθώντας εναγωνίως να βρουν το οξυγόνο σε ένα ανθυγιεινό περιβάλλον με βαθειά μεν, μη ανακυκλώσιμα ύδατα δε.
   Τίποτα δεν πηγαίνει σωστά σε αυτή τη χώρα και τίποτα δε λειτουργεί... Πεποίθηση που όσοι έζησαν και μεγάλωσαν γεννιές στην Ελλάδα, φρόντισαν να καλλιεργήσουν, κάνοντας τους μεγαλύτερους φόβους τους πραγματικότητα. Ακόμη κι όταν υπήρχε η δυνατότητα να κοιτάξουν το φως, εκείνοι κρύβονταν πίσω από τα σκιάδια των ενοχών και της ευθυνοφοβίας, διαιωνίζοντας τους φόβους των προγόνων τους κι αυτοί με τη σειρά τους.
   'Αραγε αλήθεια υπάρχει κάτι πια σε αυτή τη χώρα που να αξίζει να ειπωθεί; Ξαφνικά η Ελλάδα από γη της επαγγελίας, μετατράπηκε σε γη του πυρός, παρασύροντας θεούς και δαίμονες σε ένα ταξίδι στο άγνωστο με την τρύπια βάρκα του Γύλου. Αλλά ακόμη και δυο αλλήθωρα μάτια δεν μπορούν παρά να αναγνωρίσουν την ιστορία και την ομορφιά ενός τόπου, που ενώ στους περισσότερους αλλοεθνείς φαντάζει σαν ξερολούκουμο, οι γηγενείς πολλές φορές αυτό το λουκούμι περιφρόνησαν για την άχαρη γεύση μιας κρεμ μπρουλέ.
Κι ενώ το μυαλό των περισσότερων Ελλήνων έχει βυθιστεί στη μελαγχολία και την αναπόληση των περασμένων μεγαλείων, η χώρα που ζουν, εξακολουθεί να τους προσφέρει απλόχερα τα πιο ακριβά της δώρα.
   'Ηλιος, λαμπερός και καθαρός, έτοιμος να σου αντλήσει κάθε αρνητική σκέψη (εκτός αν είσαι ο Καρυωτάκης).
   Θάλασσα, ακόμη και στα μεγάλα αστικά κέντρα, που σε καλεί να στρέψεις τη ματιά σου στον ορίζοντα της, εκεί που νερό και αέρας γίνονται ένα, παίρνοντας μακρυά τις έγνοιες, προκαλώντας οραματισμούς αναγέννησης.
   Βουνά, που όταν τα επισκέπτεσαι γίνεσαι ίδιος ο 'Ατλαντας και συνειδητοποιείς, ότι στους ώμους σου σηκώνεις την τύχη της ζωής σου.
   Μουσική, ποικιλ-όμορφη και ανεξάντλητη, που γιατρεύει τους πόνους της καρδιάς, είτε μιλάει για νησιώτες, είτε για στεριανούς, είτε για βαρύμαγκες, κι  ελαφρολαϊκούς.
   Γη, έτοιμη να την περιποιηθείς, για να σου προσφέρει με τη σειρά της, τους "λωτούς" της λήθης και  ίσως βρεθείς να έχεις αλλάξει τελικά προορισμό για μια πιο αληθινή "Ιθάκη".
   'Ανθρωποι, έτοιμοι να δείξουν εμπιστοσύνη στην αγάπη και την αλλαγή που φέρει μαζί της. Πρόθυμοι να καταργήσουν το απροσάρμοστο της ξερής τους κεφαλής, λέγοντας στη νυφούλα τους, όχι όπως ήξερε, αλλά όπως βρήκε. Γιατί η επιβίωση απαιτεί προσαρμογή. Και η προσαρμογή με τη σειρά της, εκπαίδευση για τη ζύμωση του διαφορετικού.
   "Ξυπνητήρια", πολλά και ηχηρά. Βγάλε τις ωτοασπίδες και τις παρωπίδες και ξεκίνα να βαδίζεις στα καινούρια μονοπάτια με τη χαρά της αβεβαιότητας. 'Ασε τα σίγουρα για τους υπαλλήλους του δημοσίου.
   Η ομορφιά αυτής της χώρας εξάλλου, κρυβόταν πάντα πίσω από δυσκολίες, άγριες συνθήκες και ταραγμένες εποχές. Κι όσο περπατάς στον κακοτράχαλο δρόμο που ανοίγεται μπροστά σου, βάζε και καμια πέτρα στην τσέπη για παν ενδεχόμενο, πρόσεχε τους σκορπιούς που φωλιάζουν από κάτω και σταμάτα να κλέβεις τις πέτρες, που δεν κόπιασες να κουβαλήσεις. Γιατί αυτό δε σε κάνει πιο έξυπνο, σε κάνει απλά  πιγκουίνο.

'Ελληνες, οι πολίτες της Ευρώπης

   Μιας και η ιστορία επαναλαμβάνεται, ας θυμηθούμε ποιοι είναι οι Γερμανοί και πώς έχουν καταστρέψει και κατασφαγιάσει λαούς, μαζί και τον δικό μας. Αυτό λοιπόν το άρθρο θέλω να το θυμηθώ και καλά θα κάνω να μην το ξαναξεχάσω, μέχρι την επόμενη φορά που θα νιώσω υποδεέστερη πολίτης της Ευρώπης.

'Ενα καλοκαίρι θυμάμαι μας έδωσαν να συμπληρώσουμε αιτήσεις για να πάρουμε αποζημίωση από την Γερμανική κυβέρνηση. Ακόμη περιμένουμε...





Δεν μπορώ να μη συγκινηθώ, κάθε φορά που διαβάζω κάτι για το χωριό μου. θα παραθέσω και γω με τη σειρά μου, κάτωθι το άρθρο που δημοσιέυτηκε στην Θισβιακή Ηχώ για το ολοκαύτωμα του '43 και συμπληρώθηκε από το viotia.blogspot.com.



Η καταστροφή της Δομβραίνας, της Θίσβης και των Χωστίων. Αύγουστος του 1943


Το κείμενο είναι βασισμένο σε ένα άρθρο του Θανάση Χρήστου, διδάκτορα της Νεότερης Ιστορίας, που δημοσιεύτηκε στη Θισβιακή Ηχώ -τεύχος 4 Ιούλιος/Αύγουστος/ Σεπτέμβριος 2005. Ο Χρήστου με τη σειρά του παραπέμπει σε Κατσιμπάρδη Γ.Κ. Θυσία στο βωμό της Λευτεριάς. Η πυρπόληση των χωριών Δομβραίνας-Θίσβης-Προδρόμου από τους Γερμανούς κατακτητές τον Αύγουστο του 1943 και Λάππας Τ. Ματοβαμμένες Δάφνες της Ρούμελης. Αγώνες Θυσίες 1941-1944.Βρήκα κι εγώ κάποια στοιχεία που θα τα παραθέσω σε λίγο συμπληρώνοντας το ποστ. Η φωτογραφία είναι από τη Δομβραίνα αλλά όπως φαίνεται από τα πανωφόρια των χωρικών η εποχή είναι χειμώνας και όχι τέλος Αυγούστου του 1943. Πράγματι, η φωτογραφία έχει ημερομηνία 27 ιανουαρίου 1944, προέρχεται από το αρχείο του Γερμανού Συνταγματάρχη Χ. Φραντς, που βρισκόταν στην περιοχή με το 18ο Σύνταγμα Πολιτσάι στις αρχές του 1944. Η φωτογραφία υπάρχει στο βιβλίο του Νικηφόρου -Δημήτρη Δημητρίου- "Αντάρτης στα βουνά της Ρούμελης".

   Ζεστή μέρα η Τρίτη 24 Αυγούστου του 1943 όμως η συνήθης δραστηριότητα των γερμανικών κατοχικών στρατευμάτων δεν έχει στο παραμικρό ατονήσει. Αλλωστε από τα μέσα του μηνός οι ισχυρές γερμανικές δυνάμεις που έχουν στρατοπεδεύσει στην Ξηρονομή χτενίζουν την περιοχή Δομβραίνας προσπαθώντας να εξουδετερώσουν τις δυνάμεις των ανταρτών του Ελικώνα. Δεν είναι πια και τόσο μυστικό ότι στον Σταυρό του Ελικώνα υπάρχει αγγλικός ασύρματος στο Συμμαχικό Αρχηγείο και ότι σημαντικές δυνάμεις της αντίστασης ουσιαστικά ελέγχουν το βουνό των Μουσών.
   Εκείνη την Τρίτη μια μηχανοκίνητη περίπολος , μια μοτοσικλέτα με έναν αξιωματικό και τον οδηγό του, έχει αφήσει πίσω της την Ξηρονομή και κατευθύνεται προς τη Δομβραίνα. Η ενέδρα των ανταρτών είναι καλά στημένη στη θέση Καλιγώμα, στον Αγιο Μερκούριο. Τα πυρά είναι πυκνά και έρχονται από την πλαγιά, η αναστάτωση που προκαλούν μεγάλη. Ο Γερμανός αξιωματικός χτυπιέται βαριά όμως ο οδηγός δεν χάνει την ψυχραιμία του και έτσι δεν χάνει ούτε τη ζωή του.
   Η μοτοσικλέτα επιστρέφει στην Ξηρονομή με τον τραυματία -που θετικά κανείς δεν γνωρίζει τι απέγινε -αν έζησε ή αν υπέκυψε στα τραύματά του. Και σε λίγο πάλι ησυχία, βαθιά απόλυτη ησυχία -μόνο τα τζιτζίκια που σ' εκείνα τα μέρη πρέπει να έχουν μεγάλη χαρά γιατί τραγουδούν ασταμάτητα χωρίς να νοιάζονται για τα ανθρώπινα πάθη.
   Αμέσως ειδοποιείται ο Orts Mayer, ο σκληρός ταγματάρχης που είναι επικεφαλής στη Διοίκηση Αλιάρτου, και ο οποίος γίνεται έξαλλος. Οι διαταγές προς τον διοικητή της περιοχής Holman κοφτές, τρομερές, αλλά αναμενόμενες. Η περιοχή Δομβραίνας να ενταχθεί στον κανόνα αντιποίνων.
   Την Πέμπτη 26 Αυγούστου από τα ξημερώματα γερμανικές μονάδες με φορτηγά φτάνουν στην κεντρική πλατεία της Δομβραίνας όπου και συγκεντρώνουν όλους τους άνδρες 15 ετών και άνω. Οι ανακρίσεις για τους αντάρτες θα απασχολήσουν τους Γερμανούς αξιωματικούς όλη την ημέρα. Η γνώμη τους είναι ότι οι αντάρτες έχουν πολύ καλές πληροφορίες, πράγμα που για αυτούς τους πολύπειρους αξιωματικούς σημαίνει ότι οι χωρικοί συνεργάζονται μαζί τους.
   Καθώς πέφτει ζεστή η νύχτα οι ανακρίσεις τελειώνουν. Οι Γερμανοί έχουν ή νομίζουν ότι έχουν επιβεβαιώσει τις αρχικές τους εκτιμήσεις: οι αντάρτες έχουν βοήθεια μέσα από το χωριό. Ωστόσο σε μια καθησυχαστική κίνηση αφήνουν ελεύθερους τους άντρες -εκτός φυσικά από τους 30 πιο επίφοβους.
   Το πρωί της Παρασκευής μένει χαραγμένο στη μνήμη όσων το έζησαν: ο τηλεβόας καλεί και πάλι τους Δομβραιναίους στην πλατεία. Τους ανακοινώνεται ότι λόγω συνεργασίας ορισμένων από αυτούς με τους αντάρτες το χωριό θα πυρποληθεί. Μέχρι τις 2 το μεσημέρι πρέπει να έχουν αποχωρήσει παίρνοντας μαζί τους τα κινητά τους υπάρχοντα και τα ζώα τους. Οι κάτοικοι συμμορφώνονται και αποχαιρετούν τις εστίες τους τραβώντας για τις σπηλιές του Ελικώνα.
   Μερικά χιλιόμετρα βορειότερα όμως εξελίσσεται ένα ακόμη δράμα που όσο κι αν φαίνεται απίστευτο περιπλέκει περισσότερο την κατάσταση. Για την ακρίβεια αποθηριώνει τους Γερμανούς: το τμήμα που ερευνά το μοναστήρι της Μονής της Μακαριώτισσας έχει σταθεί στη βρύση και οι Γερμανοί στρατιώτες πλένονται με το κρύο νερό -πάντα με τάξη αλλά χωρίς τα όπλα τους.
   Οι αντάρτες τους χτυπούν και πάλι. Ενας Γερμανός στρατιώτης πέφτει νεκρός. Τα γεγονότα παίρνουν κινηματογραφική ταχύτητα και δραματική τροπή. Οι Γερμανοί συγκεντρώνουν όλο τον πληθυσμό που υπήρχε στο Μοναστήρι και τις γύρω περιοχές -300 άτομα- και κατόπιν βάζουν φωτιά στα κελιά και τις παράγκες. Τότε είναι που σκοτώνεται και ο Επαμεινώνδας Ι. Κορογιάννος.
   Οι αιχμάλωτοι διατάσσονται με τα χέρια ψηλά να πορευτούν προς τη Δομβραίνα. Οι Γερμανοί είναι τώρα έξαλλοι, εκτός από άγριοι και αδίστακτοι. Ο Γάτσης Κατσιμπάρδης πυροβολείται, ενώ ο 70χρονος μοναχός Αγαθάγγελος που τολμά να κατεβάσει τα χέρια σκοτώνεται εν ψυχρώ και το πτώμα του σπρώχνεται στη χαράδρα. Οι κατακτητές δεν έχουν όμως χορτάσει αίμα. Αργότερα ο Ευάγγελος Βασ. Κόντης, 47, και ο Πέτρος Λουκά Κόντης 83 θα δολοφονηθούν χωρίς αιτία και χωρίς λόγο ή όπως θα έλεγαν κάποιοι κυνικοί επειδή βρέθηκαν τη λάθος στιγμή στο λάθος σημείο.
   Και μπορεί οι δολοφονίες των χωρικών να χόρτασαν κάπως την εκδικητική μανία των Ούνων, όμως επιχειρησιακά η μικρή εκστρατεία είναι μια αποτυχία. Γιατί πώς μπορεί να χαρακτηριστεί αλλιώς αφού ούτε ένας αντάρτης δεν συνελήφθη ούτε μια αξιοποιήσιμη πληροφορία δεν αποσπάστηκε από τους ηρωικούς χωρικούς.
   Η περιοχή δεν έχει άλλο κατοικήσιμο μέρος. Εκτός από το προφανές, πώς δεν το σκέφτηκαν από την αρχή; Το μοναστήρι του Οσίου Σεραφείμ. Προς τα εκεί κατευθύνεται τώρα Σάββατο 28 Αυγούστου 1943 μια μεγάλη γερμανική στρατιωτική μονάδα. Ομως κι εδώ δεν υπάρχει τίποτα. Οι Γερμανοί λυσσούν. Η ιστορική μονή Δομβούς παραδίνεται στις φλόγες. Ο ηγούμενος Κυριάκος Ναούμ και οι καλόγεροι με ηρωικές προσπάθειες σώζουν το καθολικό του μοναστηριού καθώς οι Γερμανοί αναχωρούν την Κυριακή προς τα Χώστια, που είναι η σειρά τους και η μοίρα τους να πληρώσουν το τίμημα της αντίστασης.
   Φτάνοντας στα Χώστια οι κατακτητές διαπιστώνουν ότι οι κάτοικοι έχουν εγκαταλείψει το χωριό. Αυτό δεν τους εμποδίζει να εφαρμόσουν τη στρατηγική της καμένης γης. Οι νέες Χορσιές πυρπολούνται και οι άτυχοι κάτοικοι που δεν υπολόγιζαν τη θηριωδία των κατακτητών και βρέθηκαν στο δρόμο τους εξολοθρεύονται. Τρία ακόμη θύματα, τρία ακόμη ονόματα στο πάνθεο των Ελλήνων ηρώων που έπεσαν για την ελευθερία: Ελένη Κοβάνη, Γιώργος Παπαϊωάννου, Ελένη Σωτήρχου.
   Ο κύκλος της θυσίας και του αίματος δεν έχει κλείσει ακόμα. Οι Γερμανοί ξημερώνοντας Δευτέρα 30 Αυγούστου ολοκληρώνουν το σχέδιο της καμένης γης, που κατά τη γνώμη τους στερεί από εφεδρείες, πληροφορίες και επισιτισμό τους αντάρτες: Το Κακόσι, η Θίσβη, παραδίνεται στις φλόγες απ' άκρη σ' άκρη. Εδώ οι κατακτητές έξαλλοι από την αποτυχία της εκκαθαριστικής επιχείρησης βάζουν όλη τους την τέχνη. Ο εμπρησμός περιλαμβάνει όλο το χωριό, ελάχιστα σπίτια γλιτώνουν την ολική καταστροφή.
   Δυο βήματα από τη Θίσβη η Δομβραίνα σα δίδυμη αδερφή μοιάζει και ίδια τύχη την περιμένει: πυρπόληση, φωτιά, όλεθρος από το απόγευμα της 30ής Αυγούστου μέχρι το άλλο πρωί. Η πλούσια κωμόπολη σβήνεται στη κυριολεξία από το χάρτη καθώς από τα 620 σπίτια της μόνο 20 διασώζονται με σοβαρές ζημιές -τα άλλα ερείπια από φωτιά και δυναμίτη που χρησιμοποιούν οι Γερμανοί για να καταστρέψουν εκ θεμελίων κάποια δίπατα που αντιστέκονται στις φλόγες.

   Εξακόσια σπίτια, εξακόσιες ιστορίες, εξακόσιες οικογένειες που τις σκόρπισε η φωτιά του πολέμου. Και που μαζί με τα χίλια που κάηκαν τις προηγούμενες μέρες στα Χώστια και τη Θίσβη θα καπνίζουν για μέρες και θα χάσκουν ερειπωμένα για χρόνια. Κυρίως όμως θα θυμίζουν την καταστροφή που φέρνει πάντα μαζί του ο πόλεμος.